zaterdag 7 maart 2015

NRC Special on Humanities at Dutch Universities

NRC Handelsblad published a special on the situation of humanities at Dutch Universities. I think it's pretty much indicative for the situation of the humanities in general. Especially the study of languages and language sciences are under threat.

My contribution to the special focuses on the language studies. I argue that it's risky to let the survival of modern languages at universities depend on the capricious choices made by 18-year adolescents. Already at high school, students should be taught that a language study is a scholarly discipline rather than a language course.

Here's a vivid discussion on my contribution (in Dutch, but Google Translate does a fair job translating it in incorrect but comprehensible English).

donderdag 26 februari 2015

In favor of a democratic university and against current budget cuts

During the last couple of weeks, Amsterdam is experiencing lots of student protests in favor of a more democratic university and against the current budget cuts imposed on the humanities. Here are their demands (also in English). I can't agree more!

Contrary to universities abroad, there is no democratic election of university boards in the Netherlands. I believe this is a very risky situation: without being elected by students and staff, the board has no democratic mandate. Clearly Dutch law has to be changed in this regard.

The board of the university of Amsterdam could win the hearts of the students (and vice versa) if they propose to go together to The Hague to protest against current legislation and to discuss with the minister. It seems that students, staff and board want in principle the same, but are talking past each other. Please get together!

As to the budget cuts imposed on the humanities, here is an opinion article from the Volkskrant defending the thesis that a university is morally obliged to also maintain small, unprofitable studies.

zaterdag 31 januari 2015

Finally another article on the power of the humanities

Finally another Dutch opinion article on the power of the humanities -- by Willem B. Drees in NRC of January 30. It's somewhat chaotic, but absolutely relevant (and Google-translate does a great job turning it into English).

"Waarom humanities? Omdat er iets te ontdekken valt, kennis. En omdat het nuttig is, voor mens en maatschappij. Omdat we nieuwsgierig zijn en nadenken over de ander en onszelf. Kennis, nut én de eigen aard van mensen – goede redenen om aandacht en middelen te investeren in de humanities."

I can't agree more!

Read the full paper here.

donderdag 29 januari 2015

A detailed review of "A New History of the Humanities"

This very detailed review by Oliver Glanz just appeared in Seminary Studies 52(2), pp. 334-339:

"Bod’s work did create a big sensation not only in the academic scene but also in the public and major newspapers in the Netherlands, England, and more generally Western Europe. Not only did he accomplish something that has not been done before, namely, a written history of the humanities, but he also takes a perspective to this enterprise that redefines the role of the humanities especially in relation to the natural sciences. His work will prove to be a milestone for the further development of both the sciences and the humanities."

Click here for the full review.

Click here for all reviews.

woensdag 28 januari 2015

vrijdag 23 januari 2015

First Fully Open Access Journal on Humanities Launched by Brill

The first fully open access journal on the humanities has been launched by Brill publishers (Editor-in-Chief: Rens Bod). The journal covers all humanities discplines:*

"Brill Open Humanities (BOH) is a principal outlet for scholarly articles in the humanities. BOH is a peer-reviewed full open access journal and provides a unique platform for theoretical debates and critical analysis. BOH offers a meeting space for international scholars across the humanities, including: archaeology, ancient near east, art and architecture, biblical studies, classical studies, gender studies, history, Jewish studies, media and journalism, language and linguistics, literature studies, music, philology, philosophy, religious studies, Slavic studies, and more."

Click here for more info and the call for papers.

* Except for one meta-discipline: the history of the humanities disciplines, which is covered by this journal published by University of Chicago Press.

zaterdag 27 december 2014

Another Review of "A New History of the Humanities"

Here’s another review essay of the English translation of my book by Seth Lerer in Postmedieval: a journal of medieval cultural studies (2014) 5, pp. 502–516:

"Bod’s history of the humanities is thus, in some sense, a history of ‘theory’ in its various forms: that is, a story of how forms of human expression were recognized to be linguistic and how recognitions of patterns, systematizations of structure and arguments for historical progression framed themselves within this broadly linguistic approach. But Bod is no theoretical relativist. The telos of his book is not just to write a story, but to make a case for the humanities as a discipline of progress.”

Click here for the full review.

Click here for list of all reviews.

zaterdag 29 november 2014

Debug the Myth: Humanities Provide Great Return and Stable Careers

Common wisdom has it that a humanities degree leads to no career whatsoever  or even to unemployment. However, a series of recent studies convincingly debug this myth:

Read this Forbes article how humanities provide great return on investment.

"Humanities majors have taken their lumps on many fronts recently. Their defenders often respond with appeals to the ways in which the humanities add to the richness of life in nonmonetary ways. That is certainly true, but the humanities have been selling themselves short. In addition to adding invaluably to our culture, humanities majors are a wise financial investment as well. [...]"

Universities and governments thus have to be extremely cautious when they impose budget cuts on humanities programs, as is currently being proposed at the University of Amsterdam (what a shame!).

donderdag 27 november 2014

Conference Report on the Making of the Humanities IV in Rome

Here's a report on the Making of the Humanities IV conference last month in Rome by one of the participants, Léjon Saarloos (thanks, Léjon!):

"For the visitors to the fourth conference on the making of the humanities, it was not just the Italian sun and the hospitality of the KNIR that offered pleasant moments. With about seventy papers read on the history of the humanities, the Making of the Humanities IV presented a broad and inspiring overview of the field. The three keynote lectures by Helen Small, Fenrong Liu and Hans-Jörg Rheinberger represented various trends within the conference, to which I shall return later.

Apart from the many papers, there was also time for celebration. The organising committee of the conference announced the founding of a society for the history of the humanities and a journal for the history of the humanities, published by Chicago University Press. This new journal finally provides a platform for the already burgeoning community of scholars working on topics in the humanities. I hope the new society and the new journal will succeed in connecting scholars from different disciplines as well as this fourth conference did. [...]"

Click here for the full report.

zaterdag 1 november 2014

The Power of the Humanities

In a recent article in Folia, my colleague Jan Don argues that humanists can promote the humanities much better than they have done so far. The cliché that the humanities don't contribute to economic growth is of the mark. In urbanized environments, like Dutch cities, the economic contribution of humanists is even larger than that of scientists.

Click here for the publication that analyzes the economic contribution of humanists in the Dutch city of Leiden.

Click here for further statistics on the power of the humanities from an international perspective!

woensdag 29 oktober 2014

The History of Digital Humanities

Also the young field of Digital Humanities has a history. I just came across this paper on the history of digital humanities in the Netherlands. Interesting -- although I believe that humanities computing in the Netherlands already starts with the development of the Eindhoven corpus in the 1960s by Uit den Boogaart. The Netherlands was definitely at the forefront with this kind of data collections and their use in the field of 'alpha-informatics', as humanities computing was called in Dutch at the time.

dinsdag 28 oktober 2014

Journal "History of Humanities" has been launched - Submission is open!

We have just launched our new journal on the general history of the humanities, published by University of Chicago Press. Here's a part from the press release:

 "History of Humanities, along with the newly formed Society for the History of the Humanities, takes as its subject the evolution of a wide variety of disciplines including archaeology, art history, historiography, linguistics, literary studies, musicology, philology, and media studies, tracing these fields from their earliest developments, through their formalization into university disciplines, and to the modern day. By exploring these subjects across time and civilizations and along with their socio-political and epistemic implications, the journal takes a critical look at the concept of humanities itself.

History of Humanities publishes work that transcends the history of specific humanities disciplines by comparing scholarly practices across disciplines, comparing humanistic traditions in different cultures and civilizations, relating the humanities to the natural and social sciences, and studying developments, problems, and transformations within a discipline that have wider significance for the history of knowledge in general."

Click here for the full Call for Submissions
Click here for the brochure of the journal

dinsdag 7 oktober 2014

The third volume on the global history of the humanities is now availabe

The third edited volume "The Making of the Humanities, Volume III" on the global history of the modern humanities (700+ pages) is now freely available and can be downloaded here.

It contains papers from over 40 authors including Lorraine Daston, Floris Cohen, John Pickstone, Glenn Most, Jo Tollebeek, John Joseph and many others!

Book of Abstracts of The Making of the Humanities IV is Available

Yet another review of The Forgotten Sciences from the Nexus Institute

Here's another review of the good old "De Vergeten Wetenschappen" (2010) published by Nexus and written van Janna van Strien. 

maandag 1 september 2014

Interview with Rens Bod on the Humanities in the Digital Age

The most recent issue of InformatieProfessional contains an interview with Rens Bod on the future of the humanities in the digital age (in Dutch):

"Tien, hooguit twintig boeken gebruikt een masterstudent Literatuurwetenschap voor zijn scriptie. Stel nu dat hij een miljoen boeken met elkaar zou willen vergelijken. Hij kan ze onmogelijk allemaal lezen. Aangezien vele uitgaven zijn beschreven en gedigitaliseerd, kan hij er wel algoritmen uit de informatica op loslaten. Hier komt digital humanities om de hoek kijken."

You can read further here.

vrijdag 22 augustus 2014

Conference Program "The Making of the Humanities IV" is online

We've finalized the program of the forthcoming conference "The Making of the Humanities IV" in Rome.

Main conference features: three keynote speakers, 70 papers on the history of the humanities in Europe, Asia and the Americas, several panels and other events.

Special event: Launch of the journal "History of Humanities" by University of Chicago Press

Click here for the program and conference details.

zaterdag 2 augustus 2014

The ‘science-ification’ of arts and humanities research

Sometimes a book gets an unexpected interpretation. This came to my mind when I read that the British Arts and Humanities Research Council (AHRC) has decided to strive towards the ‘science-ification’ of the arts. Surprisingly, my book is taken as an example: "This ‘science-ification’ of arts and humanities research is documented vividly in A New History of the Humanities by Rens Bod". Click here for further reading.

I need to stress that my book doesn't deal with the ‘science-ification’ of the humanities. Instead, I show two rather different but equally surprising things: (1) What we nowadays believe to be 'scientific' (i.e. the empirical search for patterns and laws that can be tested by observation) was already invented by humanists in the 15th century in their empirical investigation of texts, art, music and the past. (2) Nowhere in the history of the humanities do we come across an acute divide between humanities and science: both humanists and scientists search for underlying patterns and interpretations of them.

I'm worried to see my history of the humanities malinterpreted, so I need to get things straight. Sadly modern humanists believe that they are moving towards science when they use an empirical approach. They are mistaken. Scholars using empirical methods are returning to their roots in the 15th-century studia humanitatis when the empirical approach was invented — and not since disappeared.

So my book could be used as evidence that the humanities have always been empirical (indeed, what we nowadays exclusively but incorrectly call 'scientific'). The current image of the humanities as being merely or mostly speculative is just wrong. Interpretations may be speculative, patterns are not, even though we will never be sure whether the patterns found are real or in the mind of the beholder. But this doesn't matter: patterns can be percevied -- and next intepreted -- by the reader, listener, observer. For more about this, see my contribution on OUP Blog.

For more about patterns in today's humanities research, see Bill Benzon's blog.

Review of "A New History of the Humanities" on Clionauta


Con el verano aposentándose, al menos en esta parte del globo, cerramos el blog con una recomendación: un libro de esos que de vez en cuando nos gusta leer, un compendio en el que reconocernos, descubrir conexiones insospechadas o simplemente darnos un ligero barniz cultural. Se trata de A New History of the Humanities. The Search for Principles and Patterns from Antiquity to the Present (OUP), un volumen que merece una lectura sosegada por lo antedicho y por su autor, Rens Bod, poco o nada frecuentado por estos lares.

En realidad, la obra apareció hace ya tres años (De vergeten wetenschappen. Een geschiedenis van de humaniora), en los cuales ha conseguido una amplísima difusión en su mercado linguístico, eco que ahora ampliará a buen seguro con la versión inglesa. [...]

zaterdag 28 juni 2014

Do Not Become a Humanist For No Reason!

Today NRC newspaper published my opinion article on the Dutch state of affairs in the humanities. The paper is behind a pay wall, therefore I paste my original text below. Google Translate actually translates it quite well into English, except for the word 'alfa' which means humanities.

"Alfastudies zijn populair. Jaarlijks beginnen zesduizend studenten in Nederland aan een studie in kunst, literatuur, taal, muziek en andere producten van de mens, kortom in de alfawetenschappen.  Van de afgestudeerden vindt vrijwel iedereen een baan in de ‘alfasector’, die vaak groter en belangrijker is dan gedacht.
Alfa’s domineren de creatieve industrie. Ze werken in  onderwijs en onderzoek, in  media en politiek, als designer of CEO in het bedrijfsleven en richten communicatie- en internetbedrijven op. In verstedelijkte gebieden blijkt de economische bijdrage van alfa’s groter dan van bèta’s.
Het gaat dus uitstekend met de alfasector.
Daarom komt de recente beoordeling van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) over de kwaliteit van de alfastudies zo hard aan. De organisatie bestempelt maar liefst 26 van de 212 alfaopleidingen als ‘onvoldoende’. Slechts 21 opleidingen krijgen het predicaat ‘goed’. Dit terwijl Nederlandse alfawetenschappen op internationale ranglijsten hoger dan ooit scoren. Blijkbaar betekenen goed onderzoek en een florerende alfasector nog geen goed onderwijs.
Wat is hier aan de hand?
Het NVAO-rapport moet wel met een korrel zout worden genomen, want het rapport gaat niet zozeer over de onderwijskwaliteit in het algemeen maar over de kwaliteit van de eindwerken. Deze eindscripties zijn ook nog eens op basis van de nieuwe, strengere NVAO-regels beoordeeld. Uit een steekproef zou zijn gebleken dat een aantal van de eindscripties beneden niveau was - en toch een genadezesje kreeg. Dat is ernstige  kritiek.
De NVAO zelf heeft ook de wind van voren gekregen: de evaluatieprocedure zou te bureaucratisch zijn, de steekproef niet representatief en de eisen te streng, vooral voor bachelor-scripties. Desalniettemin raakt de discussie over de kwaliteit van de eindscripties een gevoelige snaar.
Nederlandse alfafaculteiten worden  jaarlijks overspoeld door studenten voor wie de keuze voor een alfastudie feitelijk een negatieve keuze is: het is voor veel van hen de enige studie die overblijft. Dit  is funest voor de alfawetenschap.
Waarom maken we de alfastudies dan niet zwaarder, zodat alleen goede, gemotiveerde studenten overblijven en benedenmaatse afvallen? Het probleem ligt in het universitaire financieringsstelsel. De universiteiten betrekken hun vaste financiering op basis van het aantal studenten – en vooral het aantal studenten dat afstudeert. In die opzet krijgen sommige scripties een genadezesje, terwijl ze eigenlijk onvoldoende zijn. Onacceptabel, maar het perverse financieringsstelsel werkt deze praktijk in de hand. En ze geldt niet alleen voor de alfawetenschappen.
NVAO-voorzitter Anne Flierman stelt nu dat de toegenomen aandacht voor onderzoek in de alfawetenschappen ten koste zou gaan van het onderwijs. Die stelling is te kort door de bocht. Overal is de aandacht voor onderzoek sterk toegenomen, niet alleen bij de alfa’s. Vergeleken met de andere wetenschappen teren de alfawetenschappen zelfs het minst op onderzoeksgeld. Daarbij wordt hun onderzoek maatschappelijk breed gewaardeerd en gedragen. De vraag is dan ook: hoe maken we het onderwijs beter zonder dat dit ten koste gaat van het onderzoek, en vice versa?
Ten eerste moeten de universiteiten af van het huidige financieringsstelsel. Geef studierichtingen een financiële basis die onafhankelijk is van het aantal eindscripties. Universiteiten moeten juist studenten selecteren, maar kunnen dit alleen als een stabiele financiële basis is gegarandeerd.
De huidige concurrentie heeft geleid tot een proliferatie van nieuwe opleidingen die vaak bestaan uit niet meer dan een combinatie van delen van andere opleidingen. Maar een opleiding is wat anders dan een wetenschappelijke discipline – iets wat ook in het NVAO-rapport wordt gesignaleerd. Sommige nieuwe studies hebben zelfs geen academische voedingsbodem. Het zijn opleidingen zonder wetenschap, lichamen zonder ziel.
Ik pleit voor een hernieuwde eenheid van onderwijs en onderzoek waarbij geen opleiding wordt gecreëerd waarbinnen geen onderzoek wordt gedaan.
Ten tweede trekt de gemiddelde alfastudie niet altijd de beste studenten aan. De kiem van dit probleem ligt al op het vwo; de serieus gemotiveerde alfa wordt daar niet genoeg uitgedaagd. Behandel daarom al op de middelbare school intellectueel uitdagende alfawetenschappelijke theorieën, zoals het generativisme in de taalkunde, de narratologie in de literatuurwetenschap of de iconologie in de (kunst)geschiedenis. Laat zien hoe spannend en complex deze theorieën zijn en hoe de alfawetenschappen verband houden met andere wetenschappen – van natuurkunde en informatica tot de sociale wetenschappen.
Ten derde moeten de alfafaculteiten meer gezamenlijk optrekken. Nu vaart elke universiteit haar eigen koers bij het opheffen van bestaande of het oprichten van nieuwe alfastudies. De alfafaculteiten azen echter op steeds meer studenten – en de kleine opleidingen hebben het nakijken. Dit is opnieuw het gevolg van het bizarre financieringsstelsel.
Nederland is echter groot genoeg om alle alfawetenschappen een plaats te geven en tegelijkertijd klein genoeg om elke gemotiveerde student te laten reizen naar de studie van voorkeur. De huidige situatie, waarbij opleidingen bijna willekeurig uit Nederland verdwijnen of juist worden opgericht, doet verlangen naar een overkoepelende University of the Netherlands, met dertien campussen die eenvoudig worden gedwongen samen te werken.  
Daarom, minister Bussemaker, gooi het perverse universitaire financieringsmodel overboord en geef universitaire opleidingen een vaste financiële basis.
Daarom, universiteiten,  herstel de eenheid tussen onderwijs en onderzoek zodat alle opleidingen van een wetenschappelijke basis worden voorzien.

En daarom, alfafaculteiten, werk samen met de andere (alfa)faculteiten om zowel studies te behouden als op te richten en zorg, samen met het vwo, dat de beste studenten worden aangetrokken."

woensdag 18 juni 2014

Humanities is More than Reading

The newspaper NRC-Next (June 18) posted my reply to Rosanne Hertzberger who suggested in her column that the humanities is just about reading novels and knowing historical facts. In my (short) reply I highlight full-fledged humanistic methods such as stemmatic philology and historical source criticism. I argue that reducing the humanities to reading novels and knowing historical facts is like reducing science to listening to birds and recognizing constellations.

Click here for my reply (in Dutch)

vrijdag 6 juni 2014

English version of my book is reviewed by Noel Malcolm in the Times Literary Supplement

The extended English translation of my book ("A New History of the Humanities") is reviewed this week in the Times Literary Supplement by sir Noel Malcolm. There is much to say about this review, but I'm of course very honoured to see my book appearing as the lead review in the Times Literary Supplement.

"Those who work in the humanities must sometimes face “intellectual embarrassment that we have no hard-and-fast definition of what the humanities are”. Thus begins the review by Noel Malcolm of “an extraordinarily ambitious undertaking” by the Dutch scholar Rens Bod, who has endeavoured to provide an answer. His book is called A New History of the Humanities but is, in fact, “the first ever history of its kind”. Bod begins some 2,500 years ago with the Sanskrit grammarian Panini, and views his subject as a persistent “search for principles and patterns”, some of which Malcolm sees too, and others not."

Click here for the full review.

woensdag 14 mei 2014

The History of the Humanities as a Discipline

From a blogpost by Floris Solleveld:

"The history of the humanities considered as a whole is still a young discipline. While there are well over a hundred institutes and graduate schools in the history of science, or the history and philosophy of science, for example, there is nothing comparable for the humanities. Equally, there is a very little reference to a “history of the sciences and humanities.” In the case of the humanities, the typical pattern has been for the history of each discipline to be written separately by practitioners in that discipline — e.g., the history of linguistics by linguists, the history of philology by philologists, and the history of historiography by historians. As a consequence, the strong interrelations that have existed historically between different branches of the humanities (and between the humanities and the sciences) have been hidden from view, along with the fact that earlier in history these disciplines did not exist as such. [...]"

Read here the full blogpost on

dinsdag 13 mei 2014

Discussion about humanities 3.0 at Center for Creation, Content and Technology

On May 16, Charles van den Heuvel will critically discuss the transition from humanities 2.0 to 3.0 that I announced in my inaugural lecture and in the BMGN special issue on Digital History. Here's the abstract:

"In the BMGN Digital History issue of December 2013 Inger Leemans, Andreas Fickers and Marnix Beyen all questioned Rens Bod’s views on the transition expressed in his oration from “humanities 2.0” ( mainly to be read as the use of pattern recognition with digital tools) to “humanities 3.0” (in which digital methods would be reconciled with hermeneutic methods). Although Bod’s rebuttal : “Who is afraid of Patterns” made clear that the gap between his views and the ones of his reviewers was perhaps not so wide as their provocative titles might suggest, I share the critique that this transition entails more than Bod seems to suggest. One of the reasons why this process might be more complex than expected is that we are dealing with various uncertainties linked to the scale and nature of our data and differences in research practices. In this presentation I want to discuss some visualizations approaching uncertainties from various perspectives. I will plead for the creation of an experimental setting as part of the CHAT initiative in which humanist scholars and computer/information scientists together can test the handling of uncertainties in the digital humanities in a systematic way and create a tool that visualizes them from multiple perspectives."

For more information, click here.

dinsdag 6 mei 2014

De Hereniging van Alfa en Bèta?

Ooit was er geen verschil tussen natuurwetenschap en geesteswetenschap. Galileo, Kepler, Huygens en Newton hielden zich zowel bezig met de studie der natuur als met de studie van oude teksten. Maar vanaf de 19e eeuw zijn de twee gebieden uit elkaar gegroeid. Terwijl de natuur in precieze wiskundige vergelijkingen bleek te passen, gold dit niet voor de producten van de menselijke geest. Dit leidde ertoe dat de geesteswetenschappen zich meer en meer gingen bezighouden met interpretatie, terwijl natuurwetenschappers zich richtten op het wetmatige.

Op de Bètabreak van 21 mei zal ik echter een lans breken voor de hereniging van beide activiteiten. Bètawetenschappers zouden zich meer kunnen richtten op interpretatie (wat ze besmuikt ook al doen -- denk bijvoorbeeld aan het antropisch principe in de sterrenkunde), terwijl alfawetenschappers zich meer zouden kunnen bezighouden met de zoektocht naar patronen en naar het wetmatige. Dit laatste is recentlijk mogelijk geworden dankzij de massale digitalisering van literatuur, kunstwerken, muziekstukken, historische bronnen en nog veel meer. Kortom, alfa en bèta kunnen hernieuwd naar elkaar toegroeien, ter wederzijds voordeel, zonder iets te hoeven inleveren!

Zie hier voor meer info.

woensdag 9 april 2014

The hallowed opposition between the sciences and the humanities

It remains surprising how stubbornly most humanists as well as scientists stick to the hallowed opposition between the sciences (mathematical, experimental, dominated by universal laws) and the humanities (allegedly concerned with unique events and hermeneutic methods).

But not everyone does so. Click here for a fascinating discussion on the topic, where humanities, digital humanities and the history of the humanities come together.

vrijdag 14 maart 2014

My talk on Global Humanities at UC Santa Barbara is online

On March 12, 2014, I gave a talk on "Global Humanities" at the University of California Santa Barbara:

"If we want to think comparatively about what the humanities mean in different areas of the world, we should ask ourselves first what is meant by the term humanities in these different areas, both in the past and in the present. Let me start with the present. And I say this with some hesitation, since I realize that by focusing on the meaning of the term humanities in the present, I am actually talking about how western domination – or should I say European colonialism -- has imposed the notion of humanities in other parts of the world. For example, in India for many centuries there was no distinctive notion of humanities, until under British domination it was introduced under the collective name of Arts – faculty of Arts -- at the University of Bombay. To be sure,  there was an extremely rich and ancient Indian tradition in the study of language, the study of literature, dance and theater and the study of music, but these studies were seen as separate branches of knowledge in India at least until the 19th century. Similar stories exist for universities in China, Japan, the Arabic world, Africa and other places. Even where there was no colonial rule, the hegemony of the West was such that institutions, concepts and practices were exported – even mimicked – almost everywhere in the world, from the 1900s onwards. So perhaps we should limit our focus for the moment and start by looking first at Europe and the US and ask ourselves whether there is any common notion of humanities in the West. It turns out that this is already a tough question. [...]"

donderdag 27 februari 2014

Interview in Skript over verleden en toekomst van de geesteswetenschappen

Het Historisch Tijdschrift "Skript" publiceerde onlangs een interview met mij over de geschiedenis èn toekomst van de geesteswetenschappen, in het bijzonder de humanities 3.0.

Klik hier voor de electronische versie van het betreffende Skript nummer (35.4)

maandag 17 februari 2014

How the Humanities Changed the World

Here's a short essay on unexpected uses of the humanities on OUPblog:

"Have insights from the humanities ever led to breakthroughs, or is any interpretation of a text, painting, musical piece, or historical event as good as any other? I have long been fascinated with this question. To be sure, insights from the humanities have had an impact on society. Yet even this observation may come as a surprise, since humanities disciplines like philology, art history, musicology, literary studies, and theatre studies are usually seen as a luxury pastime which is of little use to society and even less to the economy. Arguments in favour of the humanities usually emphasize their importance for critical thinking, historical consciousness and for creating competent democratic citizens. While these arguments may all be true, a quick glance at the history of the humanities shows a rather different picture. In all periods, humanists have made discoveries that literally changed our world, for better and worse. As if humanities scholars have no clue of their own history, these discoveries have even been attributed to the sciences. [...]"

Click here for reading the full essay.

De Vergeten Wetenschappen en Alfapact

Op 31 januari jl. organiseerde de KNAW een symposium over de geschiedenis van de geesteswetenschappen naar aanleiding van de verschijning van de Engelse uitgebreide versie van mijn boek. Het was een bijzonder geanimeerde bijeenkomst.

Lees hier het verslag van Esther Crabbendam, tevens één van de initiatiefnemers van Alfapact.

donderdag 30 januari 2014

"A New History of the Humanities" is online leesbaar bij OUP

De uitgebreide Engelse versie van De Vergeten Wetenschappen is nu online leesbaar bij Oxford University Press (helaas tegen betaling ofwel lidmaatschap).

Klik hier voor de boekpagina bij Oxford Scholarship Online.

Voor de boekpresentatie bij de KNAW, klik hier.

woensdag 29 januari 2014

Mijn interview over "Generalisme als Specialisme" nu online

Mijn gesprek met Theodoor Holman over "Generalisme als Specialisme" kan nu online worden bekeken op OBA Live.

maandag 6 januari 2014

Aankomende Conferentie "The Making of the Humanities IV" is in Rome!

De Call for Papers voor de vierde conferentie "The Making of the Humanities" is uit! Deze conferentie zal in Rome plaatsvinden, van 16-18 oktober 2014. Het thema van de conferentie is Connecting Disciplines.

Ziehier de Call for Papers and Panels van The Making of the Humanities IV.

dinsdag 24 december 2013

Geschiedenis van de Geesteswetenschappen: Patroonzoekend, Patroonverwerpend of Beide?

De Commissie Wetenschapsgeschiedenis van de KNAW organiseert op 31 januari 2014 een symposium naar aanleiding van de verschijning van de uitgebreide Engelse vertaling van "De Vergeten Wetenschappen", met als titel: "Geschiedenis van de Geesteswetenschappen: Patroonzoekend, Patroonverwerpend of Beide?"

Ziehier het volledige programma van het symposium (aanmelding is noodzakelijk)

En ziehier meer informatie over de Engelse versie van mijn boek.

Who's Afraid of Patterns?

My book "De Vergeten Wetenschappen" (or its English version: "A New History of the Humanities") focuses on methods and patterns in the history of the humanities.  These two notions are not uncontroversial though. Especially the notion of pattern is subject of heavy and sometimes ill-informed debate. The Low Countries Historical Review has recently published a Forum discussion in which my notion of pattern as well as 'humanities 3.0' are discussed -- mainly in the field of digital humanities but also in the history of the humanities.

Here is my contribution to the Forum discussion "Who's Afraid of Patterns?" (open access)

And here is the issue of the Low Countries Historical Review with all Forum contributions

woensdag 4 december 2013

vrijdag 29 november 2013

Interview met Amsterdam FM / Salto TV is online

Mijn interview met Amsterdam FM is nu online, en kan hier beluisterd worden.

Een uur lang over alle aspecten van de geesteswetenschappen in alle delen van de wereld -- en nog veel meer! Het interview is ook uitgezonden op Salto TV.

Over Multidisciplinariteit in de Geesteswetenschappen

Het Amsterdamse universiteitsblad Folia heeft een stuk over mij geschreven dat hier te lezen valt. Ik geef toe: het is te positief...

maandag 18 november 2013

Who's Afraid of Digital Humamities?

I know that not everyone is passionate about digital humanities, but this one-week crash course could change your mind. It covers all of the humanities -- from literary studies to art history and from linguistics to media studies. We have just taught it, and will teach it again each semester.

If you missed it, you can access all materials online:

zaterdag 16 november 2013

vrijdag 15 november 2013

Engelse uitgebreide vertaling van De Vergeten Wetenschappen verschenen

De Engelse versie van De Vergeten Wetenschappen is vandaag verschenen bij Oxford University Press.

Ziehier de pagina van het boek in de catalogus van OUP.

Een deel van het boek is in te zien op Amazon.

Deze Engelse versie is niet slechts een vertaling, het is een volledig herziene, uitgebreide versie van het Nederlandse boek. Hoewel het minder pagina's telt, is de Engelse uitgave 30.000 woorden langer dan de Nederlandse versie (inderdaad, meer woorden per pagina, maar ook meer voetnoten). Er zijn geesteswetenschappers toegevoegd, alsook vrijwel onbekende juweeltjes opgerakeld, waaronder het oudste traktaat over lijnperspectief van Gu Kaizhi uit de vierde eeuw na Christus -- ruim duizend jaar vóór L.B. Alberti's "De Pictura".

Het Engelse boek heeft een eigen weblog met nieuws over het boek, en over de humanities.

donderdag 31 oktober 2013

De Tien Revoluties in de Geesteswetenschappen

De Groene Amsterdammer komt deze week met een special over de geesteswetenschappen. Ze hebben ruim 300 geesteswetenschappers aangeschreven. Wat een enerverend en betoverend beeld wordt hier geschetst van de humaniora! Zijn wij dit echt? Ja! Veel dank, Groene Amsterdammer!

Zie hier de Special over De Springlevende Geesteswetenschap in de Groene.

Ondertussen in de Verenigde Staten...

In tegenstelling tot Europa gaat het met de humanities qua studentenaantallen heel slecht in de VS. De enige echte reden is volgens mij het publieke imago van de humanities in de VS, mede veroorzaakt door jarenlange passiviteit in het verdedigen en verkondigen van de externe waarde en het 'nut' van de geesteswetenschappen. Hmm, vooral in de VS valt nog veel werk te doen.

Lees hier het volledige artikel in de New York Times.

Ook Oxford erkent impact van de geesteswetenschappen op economie

Ook traditionele instituties als Oxford University erkennen de impact van de geesteswetenschappen op de economie. Het is natuurlijk absurd om het belang van een vakgebied louter af te meten aan de economische impact, maar vergeten moeten we het zeker niet!

donderdag 10 oktober 2013

Het Vergeten Nut van de Humanities

Lange tijd werd het als vulgair gezien om het praktische nut van de geesteswetenschappen te benadrukken. Maar is het niet erger om dit nut te vergeten? En niet nog erger als de praktische toepassingen van de humanities op het conto van andere wetenschappen worden geschreven?

Lees hier het interessante artikel van Anthony Cummings, "The (Forgotten) Utility of the Humanities". Het sluit mooi aan bij de stellingnames van mijn boek De Vergeten Wetenschappen.

dinsdag 8 oktober 2013

Want Innovative Thinking? Hire from the Humanities!

Ik lees dit stuk uit Harvard Business Review met enige (wel, 2 jaar) vertraging, maar het blijft een ijzersterke tekst over de complexiteit van het geesteswetenschappelijke denken, en het nut ervan!

"People trained in the humanities who study Shakespeare's poetry, or Cezanne's paintings, say, have learned to play with big concepts, and to apply new ways of thinking to difficult problems that can't be analyzed in conventional ways."

Klik hier voor het hele artikel.

maandag 16 september 2013

De Veelheid aan Geesteswetenschappelijke Methoden. En toch is er Eenheid!

Het laatste nummer van De Filosoof besteedt uitgebreid aandacht aan de geesteswetenschappen.

Klik hier voor de elektronische versie van De Filosoof en lees "De Veelheid aan Geesteswetenschappelijke Methoden. En toch is er Eenheid!". Met een reactie van Wijnand Mijnhardt.

zaterdag 14 september 2013

Alfa in de verdrukking? Welnee, het gaat prima!

De wetenschapsbijlage van NRC Handelsblad besteedt dit weekend uitgebreid aandacht aan de geesteswetenschappen. Ondanks de crisis gaat het prima met de Nederlandse geesteswetenschap, al mogen de alfa's dat wel wat vaker vertellen. Hieronder volgen enige citaten van mijn kant uit het betreffende NRC artikel:

Inderdaad, op de geesteswetenschappen is  niet  meer bezuinigd dan elders, zegt Rens Bod. Hij is  hoogleraar Computational and Digital Humanities aan de Universiteit van Amsterdam en deelnemer  in het grote onderzoeksproject Language in  Interaction waaraan NWO vorig jaar 27,6 miljoen  euro toekende. Bod: „Het regieorgaan  geesteswetenschappen heeft zelfs extra geld  gekregen.” In 2009 kreeg dat nieuwe orgaan, als  uitvloeisel van het rapport Duurzame  geesteswetenschappen van de  commissie  Nationaal Plan Toekomst  Geesteswetenschappen,  de taak om voorstellen  van de faculteiten geesteswetenschappen te  beoordelen.
Dus, crisis, malaise? Nee, zegt Bod. „Ik doe niet  mee aan het gemopper. Kijk alleen al hoe goed  de Nederlandse geesteswetenschappen scoren  op internationale ranglijsten!”
Onderzoeksfinanciers als NWO hebben volgens Bod wel een ‘positivistische en empirische inslag’ – ze zijn gericht op toepassingen en  concrete resultaten.  Dat maakt het voor  filosofen,  literatuurwetenschappers en historici vaak lastiger om  geld binnen te halen dan voor bijvoorbeeld  taalkundigen. Bod: „Het vechten om geld lukt niet  iedereen even goed.”
En er is nog iets,  zegt  historicus en taalkundige Rens Bod. De aard van de geesteswetenschappen maakt samenwerking  lastiger  dan in  de bètavakken.  De natuurwetenschappen delen hun onderzoeksmethode. Dat geeft, ondanks  onderlinge verschillen, een sterke gemeenschappelijke basis. In de geesteswetenschappen hebben de vakgebieden juist allemaal hun eigen methodiek en onderzoekscultuur. Daarin schuilt  schoonheid, vindt Bod, omdat het  gelaagdheid biedt, en meerdere perspectieven. Maar inderdaad: het maakt de geesteswetenschappen óók kwetsbaar.

Sommige universiteiten zijn alvast begonnen met het samenvoegen van bacheloropleidingen. En misschien zou je die nog veel  rigoureuzer moeten omgooien, zegt Bod. Waarom niet – wild plan –  alle vakken gegroepeerd in drie brede opleidingen: Beeld, Geluid en Taal&tekst bijvoorbeeld? Want:  „als je het totaal gefragmenteerde aanbod van opleidingen in de geesteswetenschappen bekijkt, bijvoorbeeld hier aan de UvA, dan moet je toegeven: het lijkt wel een Chinese menukaart.”
Maar pas op, we moeten af van de simpele idee dat de geesteswetenschappen uitsluitend niet te  kwantificeren inzichten opleveren, vindt  Rens Bod. De  geesteswetenschappen hebben óók  bijgedragen  aan allerlei technologische innovaties. De ideeën  voor ALGOL60, de eerste hogere  programmeertaal, kwamen bijvoorbeeld  rechtstreeks uit de formele grammatica die  taalkundigen in de jaren vijftig bedachten, zegt hij.  „En ooit bedachten stemmatische filologen de  techniek waarmee DNA-onderzoekers nu de  kopieerfoutjes, substituties, inserties en deleties  in DNA beschrijven.” Ofwel: uiteindelijk zijn alle  wetenschappers gewoon op zoek naar een beter  begrip van de wereld.

donderdag 12 september 2013

Video of my keynote lecture at Eurosla'13 is online

Here is a link to my EUROSLA'13 keynote lecture "What can computational modelling tell us about second language acquisition"

Abstract: While there is a thriving literature on computational modelling of first language acquisition, the field of second language acquisition has hardly been computationally investigated. In this talk I will argue that computational models have much to offer to second language learning. I will illustrate this with a relatively simple usage-based model of language that has been widely studied during the last couple of decades. This model learns how to produce new utterances by combining fragments from a corpus of structures of previously heard utterances in the most probable way. I will show how such an approach can deal with some phenomena in second language learning, and how it can explain so-called interlanguage fossilization.  I will argue that second language learning can be understood in terms of the interference between (combinations of fragments from) previous L1-experiences and new L2-experiences. In such a perspective the difference between L1 and L2 becomes a fluid one. 

woensdag 4 september 2013

Video van mijn St Petersburg-lezing nu online

De video van mijn lezing "Unexpected Applications in the Humanities" is nu online. Deze lezing heb ik gegeven in het kader van het Nederland-Ruslandjaar op het Nederlands Instituut te St Petersburg (6 juni 2013).

Klik hier voor het bekijken van de video.

dinsdag 27 augustus 2013

Het Alfapact is een feit!

Wat kunnen alfa’s bijdragen aan de maatschappij en het bedrijfsleven? Met die vraag startten twee Amsterdamse studenten het Alfapact. De minister, de KNAW en het bedrijfsleven reageerden al enthousiast. “Geesteswetenschappers mogen wat ons betreft meer uit hun ivoren toren komen.”

zondag 25 augustus 2013

Geesteswetenschappen als verslavingszorg

Geschiedenis, kunstgeschiedenis en filosofie helpen bij het afkicken en maken deel uit van de verslavingszorg in Californie. Het is een van de vele toepassingen van de humanities. In mijn boek beschrijf ik naast een geschiedenis van de geesteswetenschappen ook hun onverwachte benuttingen. Het gebruik van de humanities bij het afkicken was me echter niet eerder bekend.

Ziehier het volledige artikel op Stanford News.

Nog een recensie van De Vergeten Wetenschappen

Na een lange zomer kwam mij deze nieuwe recensie van De Vergeten Wetenschappen onder ogen.

Klik hier voor eerdere recensies van mijn boek.

dinsdag 2 juli 2013

"Economische bijdrage alfa's groter dan bèta's"

Wat ik al eerder over de stad Amsterdam betoogde, blijkt nu heel nauwkeurig te zijn uitgezocht voor Leiden:  de economische bijdrage van alfa's op het gebied van werkgelegenheid en bedrijvigheid is groter dan de bijdrage van bèta's. Het gaat hier om de bloeiende creatieve industrie zoals uitgeverijen, journalistiek, webdesign, vertalers en communicatie maar ook om allerlei andere bedrijven die zijn opgericht door alfa's. Kortom, stop met zeuren over de positie van de alfawetenschappen, en toon de feiten! Zegt het voort!

Ziehier een samenvatting van het onderzoek van de economische bijdrage van alfa's. 

dinsdag 25 juni 2013

Poolse vertaling van De Vergeten Wetenschappen is verschenen

De Poolse vertaling van De Vergeten Wetenschappen is deze week verschenen bij uitgeverij Aletheia. De overige vertalingen (in o.m. het Engels en het Chinees) zullen dit najaar uitkomen.

Ziehier de Poolse website van Historia humanistyki: Zapomniane nauki.

vrijdag 21 juni 2013

Geesteswetenschappers grootste critici van zichzelf?

Het is soms bizar te constateren dat de grootste critici van de alfawetenschappen de alfa's zelf zijn. Dit artikel uit de New York Times merkt fijntjes op dat Barack Obama en Mitt Romney een geesteswetenschappelijke achtergrond hebben terwijl ze over de "humanities" praten alsof het een tijdverspilling is. Obama en Romney moedigen studenten aan om vooral een bèta-studie te kiezen, maar ze zijn zelf het levende bewijs dat men het tot de hoogste rang van een land kan schoppen met een alfa-studie. Of zijn Obama en Romney soms bang voor de concurrentie van andere alfa's?

Lees hier het hele artikel, met een verwijzing naar een recent nationaal (US) rapport over de humanities.

Valorisatie in de (Digitale) Geesteswetenschappen

De digitale geesteswetenschappen of digital humanities hebben het afgelopen jaar een roerige tijd doorgemaakt. Sommigen geloven dat het een wondermiddel is voor de geesteswetenschappen, terwijl anderen waarschuwen dat de digital humanities een wolf in schaapskleren is. In het juni-nummer van "E-data en Research" betoog ik dat er een wereld te winnen is voor de geesteswetenschappen. Vrijwel alle geesteswetenschappelijke kennis is valoriseerbaar eenvoudigweg omdat het alfa-materiaal zo interessant en relevant is.

Lees hier verder (op pagina 5 staat het hele interview).

woensdag 5 juni 2013

Red de Bibliotheek van het Tropenmuseum!

Het is bijna niet te geloven, maar de bibliotheek van het Tropenmuseum wordt ontmanteld. Wat niet door derden wordt overgenomen, verdwijnt zonder pardon in de prullenbak. Meer dan 900.000 boeken overleefden bijna tweeenhalve eeuw respectievelijk de komst van de Fransen (1795), de Eerste Wereldoorlog, de Tweede Wereldoorlog, maar dus niet 2013!

Lees hier waarom het Tropenmuseum en -instituut zo belangrijk zijn voor Nederland en de geesteswetenschappen. En onderteken hier de petitie tegen opheffing.

dinsdag 4 juni 2013

De Vergeten Wetenschappen verschijnt ook in het Pools en Oekraiens

De Vergeten Wetenschappen verschijnt nu ook in het Pools en het Oekraiens, mede dankzij subsidies van het Nederlands Letterenfonds. Oost-Europa staat aldus aan kop voor wat betreft de vertalingen van mijn boek.

De Engelse vertaling van De Vergeten Wetenschappen zal rond deze zomer uitkomen bij Oxford University Press, en de Chinese vertaling zal volgend jaar verschijnen bij Peking University Press.

zaterdag 18 mei 2013

Praktische Geesteswetenschappen?

Lange tijd was het bon ton om te beweren dat de geesteswetenschappen geen nut hadden. De humaniora hadden voldoende intrinsieke waarde om hun bestaan te rechtvaardigen. Nu ben ik het met dat laatste grondig eens, maar deze intrinsieke waarde geldt natuurlijk voor alle wetenschappen. Daarnaast hebben wetenschappen ook een maatschappelijke waarde met vaak onverwachte toepassingen. Deze toepassingen van geesteswetenschappelijke inzichten hebben me altijd gefascineerd, en het verbaasde me dat ze niet meer aan de grote klok werden gehangen. Dit merkwaardige feit was een van mijn redenen voor het schrijven van De Vergeten Wetenschappen. Ondertussen is deze "praktische" kant van de geesteswetenschappen algemeen geaccepteerd, zoals o.m. te lezen is in een special issue van Dante Magazine dat opent met de volgende alinea:

"Gaat het slecht of goed met de geesteswetenschappen? Worden ze wegbezuinigd omdat zij geen direct meetbaar economisch nut hebben (denk aan de desastreuze opheffing van verschillende opleidingen vreemde talen die op dit moment aan diverse universiteiten plaatsvindt), of moet juist de kritiek op het ‘nutsdenken’ een speerpunt zijn? (zie Amerikanen als Martha C. Nussbaum, George Steiner of Harold Bloom die het ‘nutteloze’ humanistische Bildungsideaal hoog in het vaandel hebben). Of willen we met Rens Bod (hoogleraar Computational and Digital Humanities aan de UvA) laten zien hoe geesteswetenschappen en bedrijfsleven met elkaar kunnen samenwerken, en gaan we ervan uit dat brede interdisciplinaire onderzoeksprojecten wel degelijk economisch en maatschappelijk nut hebben? In dit Dante Magazine opteren we voor het laatste."

Ik was verrast. Maar zoals echte geesteswetenschappers betaamt, is de discussie meer genuanceerd dan hier wordt voorgesteld. Lees verder in de special issue over Praktische Humanities in Dante Magazine.

zondag 5 mei 2013

KNAW Eist Visie op de Geesteswetenschappen

Het lijkt alsof alleen de KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) nog iets doet om de kaalslag in de geesteswetenschappen (i.h.b. de talenstudies) een halt toe te roepen. Hoewel niet altijd alle studies overal kunnen worden behouden, is het meer dan redelijk een visie te eisen op de geesteswetenschappen. Enkele bemoedigende uitspraken van de KNAW:

“Het zou slecht zijn om alleen op basis van studentenaantallen over wetenschappelijke disciplines te zeggen: dat doen we niet meer. Misschien moet je dan de studie anders inrichten of breder. Maar er is geen landelijk overleg, waar deze gesprekken gevoerd worden en dan kan het zo maar zijn dat het weg is. En dan is het moeilijk om het terug te krijgen.”

“Neem Portugees, daar zijn dan misschien niet zoveel studenten op af gekomen de laatste jaren. Maar je kunt ook als overweging laten gelden dat we het hier wel hebben over de zevende taal ter wereld. Een taal die bijvoorbeeld ook in landen als Brazilië en Angola gesproken wordt, landen waar we bovendien ook handelsrelaties mee hebben en een gemeenschappelijke geschiedenis.”

Dit is me uit het hart gegrepen. Nederland is groot genoeg om alle (geestes)wetenschappen te behouden, en deze zelfs uit te breiden. Maar dan moet er wel worden samengewerkt. Niet elke geesteswetenschap hoeft aan elke Nederlandse universiteit te worden bestudeerd. Solistisch optreden is echter kortzichtig, maar dat is helaas wat er tot nu toe gebeurt.

Lees hier verder over de reactie van de KNAW en de alfa-dekanen op

zaterdag 20 april 2013

"De Ongekende Invloed van de Klassieke Filologie" is online

De electronische presentatie van mijn lezing "De Ongekende Invloed van de Klassieke Filologie" is nu online, en is hier down te loaden.

Ik heb deze lezing uitgesproken tijdens de inspirerende discussiemiddag "Het Nut van de Klassieken" op 11 april in Leiden.

vrijdag 12 april 2013

Reflecties op Humanities 3.0

In mijn oratie "Het Einde van de Geesteswetenschappen 1.0" van verleden jaar kondigde ik de geboorte van de geesteswetenschap 3.0 aan die het digitale patroonzoeken (geesteswetenschap 2.0) en het kritisch interpreteren (geesteswetenschap 1.0) zou integreren. Ondertussen zijn meerderen hiermee aan de slag gegaan. Maar mijn oratie heeft ook de nodige kritiek opgeleverd.

Een recent voorbeeld is het artikel "Interpretatie en/of Patroon" van Marieke Winkler in het letterkundig tijdschrift Vooys. Het is een mooi artikel, al heeft de schrijfster mijns inziens het vernieuwende van de digitale aanpak nogal onderschat. Dankzij het patroonzoeken en de digitale analyse van enorme hoeveelheden "big data" (bv. miljoenen boeken, kunstwerken of muziekstukken) worden vragen opgeroepen die zonder de computer niet eens gesteld hadden kunnen worden, laat staan beantwoord.

Wat betekent het bijvoorbeeld als we menselijke oordelen over literaire kwaliteit met de computer kunnen modelleren? En wat betekent het als we universele patronen in muziek hebben gevonden? Deze "big patterns" hebben we ondertussen weliswaar gedetecteerd, maar inzicht in de betekenis van dit soort patronen wordt nog node gemist. Hier is sprake van een onontgonnen terrein dat, in weerwil van wat Marieke Winkler stelt, in niets lijkt op het vakgebied der letterkundige neerlandistiek van een eeuw geleden.

Bovendien komt het patroonzoeken niet uit de natuurwetenschappen, zoals de schrijfster impliceert. Zoals ik in mijn boek laat zien, is de patroonzoekende methode ontstaan in de humaniora van de 14e en 15e  eeuw (Petrarca, Valla, Poliziano, Erasmus, Scaliger en vele anderen). De opkomende natuurwetenschappen hebben in de late 16e eeuw deze methode overgenomen, soms zelfs letterlijk (zoals van vader Vincenzo Galilei op zoon Galileo Galilei).

Het patroonzoeken is nooit meer uit de humaniora verdwenen. Alleen het massale patroonzoeken met digitale middelen is nieuw. Maar zelfs de digitale aanpak aan de hand van computertechnologie is niet inherent "natuurwetenschappelijk". Zo is het de formele taalkunde geweest die de eerste hogere progammeertalen, en daarmee de informatietechnologie mogelijk heeft gemaakt.

Lees mijn oratie hier en het artikel van Marieke Winkler hier, en oordeel zelf.

woensdag 10 april 2013

De Ongekende Invloed van de Klassieke Filologie

Op 11 april a.s. geef ik de volgende lezing op de debatmiddag over "Het Nut van de Klassieken" in Leiden:

"In de geschiedenis der wetenschap is er nauwelijks een discipline geweest met een grotere culturele en maatschappelijke invloed dan de klassieke filologie. Het was dankzij klassiek-filologische tekstkritiek dat Lorenzo Valla in staat was het document 'Donatio Constantini' te ontmaskeren waarmee de pauselijke claim op wereldlijke macht werd weerlegd. Het waren klassiek-filologische studies van Joseph Scaliger waarmee de vroege Verlichting werd ingeluid, en het waren de klassiek-filologische tekstreconstructiemethoden die met doorslaand succes werden toegepast in de evolutiebiologie en genetica.

Niettemin vragen velen zich heden ten dage af wat het nut der klassieken is. Ik zal in mijn lezing ingaan op de vraag waardoor de klassieke filologie in de verdrukking is gekomen, en waarom haar bestaansrecht steeds opnieuw moet worden gerechtvaardigd. Ook zal ik betogen dat het 'nut' van de studie der klassieken (alsook van de geesteswetenschappen in het algemeen) niet alleen bestaat uit cultuurontsluiting en cultuuroverdracht maar tevens uit de vele onverwachte en ongeplande toepassingen van (filologische) methoden. Classici doen er goed aan kennis van deze toepassingen paraat te hebben."

donderdag 4 april 2013

NRC Food for Thought lezing: "Nederland heeft meer ondernemende alfa's nodig!"

Op 3 april jl. mocht ik de spits afbijten met de eerste NRC Food for Thought lezing "Nederland heeft meer ondernemende alfa's nodig!".

De slides van deze lezing zijn nu online, en hier down te loaden als pdf file. Enjoy!

dinsdag 2 april 2013

Waarom is een digitale grachtengordel van de Gouden Eeuw zo fascinerend?

Een van de projecten van het Center for Digital Humanities beoogt het digitaal in kaart brengen van de zeventiende eeuwse Amsterdamse grachtengordel. Dit is een project dat wordt uitgevoerd door kunsthistorici van de UvA en het bedrijf Webmapper. Hierbij wordt geografische informatiesoftware kortgesloten met historische kaarten van Amsterdam. Op dit moment kan al rechtstreeks worden gezocht op straat- en grachtennamen in zeventiende-eeuwse kaarten, zoals Cingel of Beschuytmarkt. Ook herkent de software de moderne schrijfwijze "Singel" en vraagt netjes naar de tijdspanne waarin men deze gracht wil zien.

Wist u dat er maar liefst twee Beschuytmarkten zijn geweest in Amsterdam? Ontdek het zelf op .

Een van de vervolgstappen van dit project is het inbrengen van woonplaatsen van schilders, uitgevers en andere 'kenniswerkers' uit de  Gouden Eeuw. Op deze manier wordt de kennisstructuur van de stad blootgelegd.

Recentelijk heb ik in het Parool over dit project geschreven.

zaterdag 9 maart 2013

Ondernemende alfa's brengen stad tot bloei

[Onderstaande is een samenvatting van mijn Amsterdamlezing van 4 maart jl. en is verschenen in het Parool van 9 maart 2013.]

"Het is een veel gehoorde klacht dat Nederland te weinig bèta’s heeft. Dit geldt inderdaad voor regio’s als Eindhoven en Delft. Maar niet voor Amsterdam, een stad die juist bloeit en groeit dankzij ondernemende alfa’s. De innovatiefste industrie in de hoofdstad is de creatieve industrie en deze wordt gedomineerd door alfa’s. Opzienbarend, omdat de alfawetenschappen niet bepaald als economisch nuttig worden gezien.

Maar waar alles in flux is, zijn ook de geesteswetenschappen aan het veranderen. Er vindt een ware digitale omwenteling plaats, waarbij de alfa's samen met de creatieve industrie digitale producten ontwikkelen die voortkomen uit alfawetenschappelijk onderzoek.

Deze omwenteling is pas een paar jaar geleden in gang gezet dankzij zaaigeld van de UvA-Faculteit Geesteswetenschappen. Ondertussen zijn grote en kleine Amsterdamse bedrijven hierop ingesprongen, van Elsevier tot Vicarvision, alsook de KNAW en de VU. Vanuit ICT-perspectief wordt al gesproken over de humanities als 'The Next Big Thing'.

Het materiaal waar alfawetenschappers mee werken is dan ook van een ongekende rijkdom en complexiteit: schilderijen, manuscripten, films, historische bronnen en muziekopnamen. Denk aan de gelaagdheid van verfstreken of aan oude handschriften. Hoe ontwerp je een digitale aanpak die met zulke gegevens kan omgaan? Als je dat hebt opgelost, kun je de wereld aan.

De combinatie van alfa en ict heeft zelfs geleid tot een nieuw vakgebied: Digital Humanities (ook wel eHumanities). Dit kreeg in Amsterdam zijn beslag in het Center for Digital Humanities: dertien projecten met investeringen van even zoveel private partners. Wie had ooit gedacht dat traditionele geesteswetenschappers zouden samenwerken met commerciële partners voor het bestuderen van literatuur, muziek, film, kunst en geschiedenis?

Het project De Digitale Grachtengordel, bijvoorbeeld, onderzoekt welk schilderij waar hing in de Gouden Eeuw, en wie woonde waar? Dit sluit aan bij jarenlang kunsthistorisch onderzoek dat resulteerde in de Ecartico database. Met het bedrijf Webmapper wordt deze database nu geïntegreerd met geografische informatiesoftware tot een app voor toeristen: al wandelend door de stad zien zij waar de Nachtwacht oorspronkelijk hing. Ook horen ze waar schilders, schrijvers en uitgevers woonden. Die informatie is echter ook interessant voor onderzoekers en beleidsmakers. De hele creatieve industrie van de Gouden Eeuw kan er mee worden blootgelegd. En vervolgens die van latere eeuwen, en zelfs die van vandaag: waar bevinden zich in Amsterdam de creatieve kenniswerkers, wat is hun netwerk, wat maakt een stad tot een economisch succes?

Het project Muzikale Similariteit zoekt uit hoe we een muziekstuk kunnen vinden dat lijkt op een ander muziekstuk. Dit is een oud probleem, dat nooit bevredigend is opgelost. Bestaande oplossingen maken nauwelijks gebruik van muzikale kennis over metrum, harmonie, timbre en instrumentatie. We maken nu met het bedrijf ElephantCandy een muzikale app voor jogging, ballroom dance en dj, waarin juist wel kennis van muziektheorie is verwerkt.

Andere projecten willen emoties detecteren in films, gaan vragen stellen aan de gedigitaliseerde parlementsverslagen van de afgelopen twee eeuwen, of analyseren automatisch tweets op basis van sociaal gedrag. De resultaten blijken opnieuw interessant voor zowel de industrie als voor alfa-onderzoek. Hier geldt een meerwaarde door het bijeenbrengen van ‘great minds’ uit de universiteit en het bedrijfsleven.

Niet verrassend dat dit allemaal juist in Amsterdam gebeurt: de stad bevat de grootste concentratie creatieve industrie in Nederland. Wel opmerkelijk is, dat vooral alfa’s hierin een rol spelen. Het creatieve gebruik van software is niet meer het exclusieve domein van de bèta’s. Sterker: het is vaak de alfa die de complexiteit van schilderijen, muziek, manuscripten en historische bronnen beter op waarde kan schatten en kan omzetten naar een concrete toepassing.

We moeten af van het idee dat alleen bèta’s innoveren. Deze stad heeft niet zozeer meer bèta’s nodig, maar méér creatieve alfa’s. Het zaaigeld van UvA, VU en KNAW biedt een enorme impuls voor de Amsterdamse eHumanities en de creatieve industrie. De gemeente kan deze ontwikkeling stimuleren. De toekomst van Amsterdam als kennisstad ligt in handen van ondernemende alfa’s."

Ziehier voor meer informatie over het Center for Digital Humanities